Campo de' Fiori

Campo de' Fiori — letterlijk "Bloemenveld" — ligt in het Rione Parione, een van de oudst bewoonde wijken van Rome, ruwweg halverwege Piazza Navona en de rivier de Tiber. In tegenstelling tot vrijwel elk ander groot plein in Rome is het opvallend vrij van kerken, obelisken en keizerlijke monumenten. Dat seculiere karakter is geen toeval: vanaf de late middeleeuwen tot in de 17e eeuw fungeerde het plein als de voornaamste plek in de stad voor openbare executies, markten en het soort dagelijkse handel dat zich ver van het gezag van altaar en troon afspeelde. Vóór de 15e eeuw was het gebied letterlijk een open weide aan de rand van het abitato, de dichtbebouwde kern van middeleeuws Rome. De stedelijke ontwikkeling versnelde nadat het pausdom in 1377 terugkeerde uit Avignon, en tegen het midden van de jaren 1400 hadden herbergen, werkplaatsen en de verblijven van kardinaalhuishoudens de omtrek van het plein ingenomen.

De gebeurtenis die de identiteit van Campo de' Fiori eeuwenlang zou bepalen, vond plaats op 17 februari 1600, toen de Dominicaanse monnik en filosoof Giordano Bruno er levend op de brandstapel werd verbrand, in opdracht van de Romeinse Inquisitie. Bruno had acht jaar vastgezeten in Castel Sant'Angelo na te zijn uitgeleverd vanuit Venetië, veroordeeld wegens ketterij omdat hij een heliocentrisch, oneindig universum verdedigde en de goddelijkheid van Christus ontkende. Het sombere bronzen standbeeld dat nu het centrum van het plein domineert, werd in 1889 opgericht — bewust op de plek van de executie — door een coalitie van anticlericale intellectuelen en vrijmetselaars. De beeldhouwer Ettore Ferrari gaf Bruno een neergeslagen kap en een uitdagende houding; zijn blik is recht op het Vaticaan gericht. Toen het standbeeld werd onthuld, zou paus Leo XIII zich protesteren naar zijn vertrekken hebben teruggetrokken. Het blijft een van de meest politiek geladen monumenten van Rome.

Elke doordeweekse dag en zaterdagochtend, van ongeveer 7.00 tot 14.00 uur, vult het plein zich met een van de oudste continu draaiende openluchtmarkten van Rome. Verkopers bieden seizoensproducten, vleeswaren, verse pasta, snijbloemen en kruiden aan op kraampjes die dicht rond de sokkel van Bruno zijn opgesteld. De markt is authentiek Romeins in plaats van puur toeristisch — bewoners uit de omliggende buurten doen hier nog steeds hun boodschappen, hoewel het aantal bezoekers sinds de jaren negentig aanzienlijk is toegenomen. De omringende palazzo's uit de renaissance, met hun oker- en terracottakleuren, omlijsten het plein in warme tinten die dramatisch veranderen naarmate het licht van ochtend naar middag verschuift.

Tegen het vroege avond wordt de markt afgebroken en heruitvindt de piazza zich als een van de meest levendige aperitivo- en uitgaansbestemmingen van de stad, met bars en restaurants die tafels over de kinderkopjes uitstallen. Bezoekers kunnen het beste voor 9.00 uur aankomen om de markt op zijn meest authentiek en minst druk te beleven. Het plein is gemakkelijk te voet te bereiken vanuit Piazza Navona (ongeveer 500 meter naar het noordwesten) of via het doolhof van middeleeuwse steegjes in de Campo de' Fiori-buurt. Palazzo Farnese, het mooiste renaissancepaleis van Rome, ligt op minder dan twee minuten lopen naar het zuiden. Geen toegangsprijs; het plein is de hele dag toegankelijk.