
Milan

Toeristische attractie
Een casa di ringhiera is een meerstorigs woongebouw gerangschikt rond een centrale binnenplaats, met doorlopende open galerijen — de ringhiere, wat balustrades of leuningen betekent — die over de volledige breedte van elke verdieping lopen en verbonden zijn door gedeelde trappenhuizen. Deze galerijen dienden niet als privéterrassen, maar als de enige toegangsgang tot alle appartementen op een bepaalde verdieping, waardoor ze een semi-openbare slagader van het dagelijks leven vormden. Gebouwd voornamelijk vanaf het einde van de 19e eeuw tot in de vroege decennia van de 20e eeuw, werden ze ontworpen als arbeidersverblijven om de stroom van industriearbeiders te huisvesten die naar Milaan trokken naarmate de textielfabrieken, metaalverwerkende bedrijven en maakindustrie van de stad zich snel uitbreidden. De wijken Isola, Ticinese, Porta Romana en Corso Como bevatten nog steeds enkele van de meest gave overgebleven voorbeelden.
De oorspronkelijke plattegronden waren bewust sober. Elk appartement bestond uit een voorste kamer die uitkeek op de gedeelde galerij — waar koken, wassen en socializen in het volle zicht van de buren plaatsvonden — en één achterste kamer die als slaapkamer werd gebruikt. Privébadkamers bestonden niet; toiletvoorzieningen waren gemeenschappelijk, gesitueerd aan de uiteinden van de galerijen en gedeeld door alle huishoudens op die verdieping. Stromend water ontbrak in de appartementen zelf en moest worden gehaald bij een gemeenschappelijke kraan op de binnenplaats. Deze beperkingen maakten de ringhiera niet alleen tot een architectonisch kenmerk, maar tot een sociale instelling: het was de plek waar conflicten werden beslecht, kinderen werden bewaakt, was werd opgehangen en buurtroddels de ronde deden. De binnenplaats eronder fungeerde als een verlengstuk van het huis, dat gelijktijdig door bewoners van alle verdiepingen werd gebruikt.
Tegen de naoorlogse decennia waren veel case di ringhiera gemoderniseerd — badkamers toegevoegd aan de appartementen, waterleiding aangelegd — maar de bepalende structuur bleef behouden. Tijdens de jaren zestig en zeventig werden door Milaans stadsvernieuwingsprogramma's grote aantallen van deze gebouwen gesloopt om plaats te maken voor moderne woonblokken, wat een culturele tegenstroom op gang bracht die de overgebleven exemplaren uiteindelijk verhief tot symbolen van een authentieke Milanese identiteit. De schrijver Carlo Porta en later de filmmaker Luchino Visconti putten uit de sociale wereld van deze binnenplaatsen; de film Rocco e i suoi fratelli (1960) legde op beroemde wijze het rauwe gemeenschapsleven van dergelijke gebouwen vast tijdens de migratie van het zuiden naar het noorden.
Bezoekers kunnen vandaag de dag nog bestaande clusters te voet verkennen, met name rond de Via Pichi, de Via Bramante en de wijk Isola ten noorden van Stazione Garibaldi. Veel gebouwen hebben hun oorspronkelijke smeedijzeren of gietijzeren leuningen, terracotta vloertegels op de galerijen en met de hand geschilderde binnenplaatsmuren bewaard, gehuld in weelderig klimop en bloempotten met geraniums. Omdat dit actieve woongebouwen blijven, is toegang tot de binnenplaatsen niet altijd gegarandeerd, maar de doorgangen op de begane grond staan overdag vaak open. Het beste moment om te bezoeken is midden in de ochtend of laat in de middag op een doordeweekse dag, wanneer bewoners aanwezig zijn en de galerijen de gelaagde, bewoonde sfeer tonen die geen enkel restauratieproject zou kunnen nabootsen.
Privétours met een lokale gids, in uw eigen tempo.
Wij gebruiken één cookie, om deze keuze te onthouden. Wij gebruiken geen analytische of advertentiecookies. Lees ons cookiebeleid.