Manneken Pis: Brussel's Meest Eigenzinnige Icoon

De Manneken Pis staat slechts 55 centimeter hoog op de hoek van de Stoofstraat en de Eikstraat en is een kleine bronzen fonteinbeeldje dat een naakte jongen voorstelt die in een bekken eronder urinneert. Het werd ontworpen door de Vlaamse beeldhouwer Hiëronymus Duquesnoy de Oude, in opdracht van de Stad Brussel gemaakt en in 1618–1619 geplaatst als vervanging van een nog oudere stenen versie die al minstens sinds de 14e eeuw op dezelfde plek had gestaan. De naam zelf is Brussels dialect voor "Kleine Man Piest", en ondanks — of juist dankzij — het volledige gebrek aan grandeur is het beeldje het meest herkenbare symbool van de Belgische hoofdstad geworden.

De oorsprong van het beeldje is gehuld in concurrerende legenden. Volgens één verhaal werd de jonge zoon van een rijke koopman na twee dagen verdwaald in de stad gevonden terwijl hij tegen een boom urinneerde, en werd het beeld ter zijner ere opgericht. Een ander, dramatischer verhaal beschrijft een jongetje dat een bom die de stadsmuren bedreigde onschadelijk maakte door op de lont te urineren. Een derde legende schrijft het toe aan hertog Godfried III van Leuven, die als baby in een mand boven de troepen op het slagveld zou zijn gehesen om het moreel te verhogen — en die naar verluidt van bovenaf op de vijand urinneerde. Geen van deze verhalen is verifieerbaar, maar alle drie weerspiegelen de Brusselse voorliefde voor het oneerbiedige en het absurdistische. Wat wel gedocumenteerd is, is dat het huidige bronzen gietsel in 1747 door Franse troepen werd gestolen, teruggevonden werd, en dat koning Lodewijk XV van Frankrijk het beeldje vervolgens een uitbundig barok kostuum schonk als formele daad van herstelbetalingen — wat het precedent schiep voor de buitengewone kledingtraditie die tot op de dag van vandaag voortduurt.

Die garderobe telt inmiddels meer dan 1.000 officieel geregistreerde kostuums, die worden bewaard in het Museum van de Stad Brussel, op slechts een steenworp afstand op de Grote Markt. De Manneken Pis wordt het hele jaar door gekleed in wisselende outfits — van Elvis Presley tot een Chinese mandarijn en een Belgische voetballer — volgens een gepubliceerde kalender. Op ceremoniële dagen wordt het fonteinbekken aangesloten op een biertap en vloeit er Belgisch bier vrij uit, dat gratis wordt uitgeschonken aan voorbijgangers. De kostuumcollectie werd in 1698 ingezet toen de Keurvorst van Beieren het eerste outfit schonk, en heeft sindsdien bijdragen ontvangen van staatshoofden, buitenlandse ambassades en fanclubs uit tientallen landen.

Een bezoek aan het beeldje vereist nauwelijks voorbereiding: het ligt op drie minuten lopen ten zuidwesten van de Grote Markt en is de klok rond toegankelijk. De drukte piekt tussen 10 en 15 uur; wie 's ochtends vroeg of bij schemering komt, geniet van een merkbaar rustiger ervaring en beter licht voor foto's. Een volledig schema van aankledingceremonies — sommige vergezeld van muziek en burgerlijke optochten — wordt gepubliceerd op de officiële website van Visit Brussel. Hoewel de schaal van het beeldje bezoekers die iets monumentaals verwachten consequent verrast, is die teleurstelling op zich het punt: de Manneken Pis is Brussel dat weigert, zoals het altijd heeft gedaan, zichzelf te serieus te nemen.