Museo del Novecento, Milaan

Het Museo del Novecento opende op 6 december 2010 in het Palazzo dell'Arengario, een streng rationalistisch gebouw dat in de jaren dertig in opdracht van Mussolini werd gebouwd en in 1956 voltooid, direct aan de Piazza del Duomo. De naam van het paleis verwijst naar de arengario — het balkon waarvan fascistische functionarissen vroeger de menigte toesprak — wat het museum een beladen architectonische geschiedenis geeft die bewust op gespannen voet staat met de democratische, humanistische kunst die erin wordt getoond. Het gebouw werd ontworpen door de Milanese architecten Piero Portaluppi en Pier Giulio Magistretti, en de verbouwing tot museum werd voltooid door Italo Rota en Fabio Fornasari, die een spiraalvormige interne helling en een glazen loopbrug introduceerden die het Arengario verbindt met het aangrenzende Palazzo Reale.

De vaste collectie omvat meer dan 4.000 werken die chronologisch over vijf verdiepingen zijn gerangschikt en de volledige boog van de twintigste-eeuwse Italiaanse kunst traceren. De reeks opent met Giuseppe Pellizza da Volpedo's monumentale Il Quarto Stato (1901) — een doek van 5,9 bij 2,9 meter dat een arbeidersmars uitbeeldt en een van de bepalende beelden van de Italiaanse socialistische cultuur werd. Vervolgens bewegen de zalen zich door het Futurisme, met sleutelwerken van Umberto Boccioni waaronder zijn schilderijen van stedelijke dynamiek uit 1910–11, naar de metafysische stilte van Giorgio de Chirico's piazze-serie, de Arte Povera-beweging en de radicale ruimtelijke experimenten van Lucio Fontana, wiens gesneden en doorboorde doeken — de Concetti Spaziali — hier vertegenwoordigd zijn in de grootste institutionele collectie ter wereld. Giorgio Morandi's meditatieve flессchilderijen en Alberto Burri's verschroeide jutwerken completeren een collectie van uitzonderlijke reikwijdte en diepgang.

De architectuur van het museum is op zichzelf al een grote trekpleister. De interne spiraalvormige helling — een bewuste echo van Frank Lloyd Wrights Guggenheim in New York — voert bezoekers omhoog langs cascades van natuurlijk licht, terwijl de glazen gevel geleidelijk de gotische pinakels en marmeren gevel van de Milanese kathedraal van steeds dichterbij onthult. Het terras op de bovenste verdieping biedt een van de meest bevoorrechte uitzichten van de stad: het dakprofiel van de Duomo op ooghoogte, met de Alpen zichtbaar op heldere winterdagen. De loopbrug naar het Palazzo Reale verbindt de vaste collectie met de wisselende tentoonstellingsruimten van het museum, die grote retrospectieven hebben georganiseerd van Italiaanse en internationale figuren uit de twintigste eeuw.

Toegang tot de vaste collectie is gratis op de eerste en derde dinsdag van elke maand. Het museum is gesloten op maandagen. Tijdgebonden toegang wordt aanbevolen in het weekend en tijdens grote tijdelijke tentoonstellingen, wanneer de wachtrijen bij de ingang aan de Piazza del Duomo aanzienlijk kunnen zijn. De audiogids, beschikbaar in het Italiaans en Engels, biedt essentiële context voor de Futurisme- en Arte Povera-zalen, waar thematische dichtheid beloond wordt met langzamer kijken. Reken minimaal twee uur voor alleen al de vaste collectie.