Plaça de Catalunya

Plaça de Catalunya is het onbetwiste burgerlijke centrum van Barcelona — een open plein van 50.000 vierkante meter (5 hectare) dat zich bevindt op het exacte knooppunt van de drie grote stedelijke lagen van de stad: de middeleeuwse Gotische Wijk, het 19e-eeuwse Eixample-raster ontworpen door Ildefons Cerdà, en de met bomen omzoomde promenade van Las Ramblas. Het plein werd in 1927 officieel ingehuldigd door koning Alfonso XIII, hoewel het concept teruggaat tot de jaren 1850, toen Barcelona zijn benauwende middeleeuwse stadsmuren sloopte en begon aan de radicale stadsuitbreiding die de moderne stad zou definiëren. Decennia van debat, concurrerende ontwerpen en politiek gesteggel gingen vooraf aan de definitieve indeling, die werd uitgevoerd onder leiding van architect Francesc Nebot en landschapsarchitect Jean-Claude Nicolas Forestier.

Het plein is bevolkt met een uitzonderlijk programma van openbare sculpturen, in opdracht gemaakt bij toonaangevende Catalaanse kunstenaars uit het begin van de 20e eeuw. Zes monumentale beeldhouwwerken van Josep Clarà en Josep Llimona vormen de ankerpunten van de centrale tuinen, aangevuld met allegorische figuren die de Catalaanse provincies en de rivieren van Catalonië verbeelden. Naast de artistieke waarde draagt het plein een diepe politieke herinnering: het was de plek waar Lluís Companys in oktober 1934 de Catalaanse Republiek uitriep, en tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936–1939) werd het een strategisch strijdpunt, getroffen door bombardementen en dienend als symbolische frontlinie van de Republikeinse verdediging van Barcelona. Het Franco-regime onderdrukte nadien de Catalaanse identiteit van het plein, een onderdrukking die pas werd teruggedraaid na de overgang naar democratie eind jaren zeventig.

Tegenwoordig beleven bezoekers het plein als een levendig stedelijk toneel. Zwermen vaste duiven, wisselende politieke demonstraties, straatmuzikanten en spontane menselijke torens (castellers) strijden om ruimte met de befaamde fonteinen en verzorgde tuinen van het plein. De grote centrale vijver en de cascaderende waterpartijen blijven centrale ontmoetingspunten, terwijl de omliggende zuilengalerijen — waaronder het markante warenhuis El Corte Inglés en het hoofdkantoor van de Banco de España — de ruimte omlijsten met allure uit het vroege 20e-eeuwse grandeur. De ondergrondse passage direct onder het plein fungeert als een van de meest complexe vervoersknooppunten van Europa, met verbindingen naar twee metrolijnen, tientallen busroutes en de Aerobus naar luchthaven El Prat.

Voor bezoekers wordt Plaça de Catalunya het best beleefd in de vroege ochtend, voordat reisgroepen arriveren, wanneer de fonteinen het lage mediterrane licht weerkaatsen en het plein grotendeels toebehoort aan forensen en hondenbezitters. Het plein is volledig gratis toegankelijk en dag en nacht open. Alle vier hoofduitgangen leiden direct naar belangrijke bezienswaardigheden: naar het noorden langs Passeig de Gràcia richting de modernistische architectuur van het Eixample, naar het zuiden langs Las Ramblas naar de markt van de Boqueria en de waterfront, naar het oosten het culturele kwartier El Born in, en naar het westen de wijk Raval. Vermijd de zuidelijke rand van Las Ramblas laat op de avond en houd uw tas goed vast in het drukke ondergrondse station — het gebied trekt zakkenrollers aan die het op afgeLeide toeristen hebben gemunt.