Prater & het Wiener Riesenrad

Het Prater is een van de grote stadsparken van Europa en strekt zich uit over Wenen's tweede district (Leopoldstadt) langs de Donau. Eeuwenlang diende het als exclusief keizerlijk jachtgebied — een uitgestrekt boslandschap van kastanjelanen en weiden, voorbehouden aan de Habsburgse adel. Dat veranderde op 7 april 1766, toen keizer Jozef II het Prater formeel openstelde voor het grote publiek, een daad van verlichtingsliberalisme die het terrein omvormde tot Wenen's meest democratische groene ruimte. Vandaag de dag is de lommerrijke Hauptallee — een kaarsrechte kastanjeboulevard van 4,5 kilometer — nog steeds een van de meest sfeervolle promenades in Centraal-Europa, met aan het westelijke uiteinde het attractiegebied Wurstelprater en, het meest beroemd van al, het Wiener Riesenrad.

Het Riesenrad — Duits voor "reuzenwiel" — werd ontworpen door de Engelse ingenieur Walter Basset, die al reuzenwielen had gebouwd in Londen, Blackpool en Chicago voordat hij de opdracht in Wenen ontving. Het opende op 3 juli 1897, gebouwd ter gelegenheid van het 50-jarig regeringsjubileum van keizer Frans Jozef I, en duizenden Weners kwamen samen om de eerste rijtuigen omhoog te zien gaan. Met een hoogte van 64,75 meter en een diameter van iets minder dan 61 meter (exact 200 voet, een overblijfsel van het Britse ontwerp), weegt de stalen constructie meer dan 430 ton en draait met een statige snelheid van 2,7 km/u. De Tweede Wereldoorlog liet diepe sporen na: een brand in 1944 verwoestte een groot deel van het wiel, en toen het in 1947 heropende, werden slechts 15 van de oorspronkelijke 30 houten gondels gerestaureerd — het verminderde aantal dat tot op de dag van vandaag in gebruik is. De veerkracht door oorlog heen, de leeftijd en de onmiskenbare rode wagons hebben het Riesenrad tot een van Wenen's meest beladen symbolen gemaakt.

De wereldwijde culturele faam van het wiel reikte ver buiten Oostenrijk toen Carol Reeds noir-meesterwerk The Third Man uit 1949 het gebruikte als decor voor de cruciale confrontatie in de film tussen Orson Welles's Harry Lime en Joseph Cotten's Holly Martins. Welles houdt zijn beroemde "koekoeksklok"-monoloog in een van de gondels terwijl het naoorlogse Wenen onder hen rondwentelt — een scène die het Riesenrad zijn plaats in de filmgeschiedenis bezorgde. Het verscheen opnieuw in Richard Linklaters Before Sunrise (1995) en tientallen andere producties, waardoor een rit op het wiel voor filmliefhebbers een bedevaart is geworden.

Bezoekers stappen in een van de 15 gesloten houten gondels — elk ruim genoeg voor een kleine groep — voor een langzame rotatie van ongeveer 20 minuten, met weids uitzicht over de Weense daken, de Donau en het beboste Prater daarachter. Het wiel draait het hele jaar door, ook 's avonds, wanneer de stadsverlichting beneden zorgt voor een bijzonder sfeervolle beklimming. Voor of na uw rit biedt het direct aangrenzende pretpark Wurstelprater van alles, van een klassieke spooktrein tot een planetarium, terwijl de Hauptallee ideaal is voor een lange wandeling of een gehuurde fiets. De metro-lijn U1 stopt direct bij station Praterstern, waardoor het Riesenrad op minder dan vijf minuten lopen van het stadscentrum ligt.