Gran Teatre del Liceu

Het Gran Teatre del Liceu is een van de voornaamste operahuizen van Europa, gelegen aan La Rambla op nummer 51–59 in het hart van Barcelona's Ciutat Vella. Niet gesticht bij koninklijk besluit, maar door een particulier genootschap van burgerlijke muziekliefhebbers — de Societat del Gran Teatre del Liceu — opende het op 4 april 1847 onder architect Miquel Garriga i Roca. Daarmee is het een uitgesproken burgerlijke instelling in een tijdperk waarin de meeste grote Europese operahuizen door de kroon werden gefinancierd. Met een zitcapaciteit van 2.292 plaatsen na de reconstructie van 1994 behoort het tot de grootste operahuizen ter wereld, en overtreft het zelfs de La Scala van Milaan qua totaal aantal zitplaatsen.

De geschiedenis van het theater is onlosmakelijk verbonden met ramp en veerkracht. Op 9 april 1861 verwoestte een brand, veroorzaakt door een pyrotechnisch ongeluk tijdens een uitvoering van Donizetti's Lucia di Lammermoor, het podium en de zaal. De particuliere aandeelhouders herbouwden het binnen één jaar, en heropenden het in april 1862 met een interieur van buitengewone pracht — vergulde stucwerkdecoraties, een vijfladig hoefijzervormig auditorium bekleed met rood fluweel, en een grote foyer bekend als de Saló dels Miralls (Spiegelzaal) die tot op heden bewaard is gebleven. Op 7 november 1893 werd het theater vervolgens het toneel van een van de eerste grote anarchistische terreuraanslagen in Europa: tijdens een uitvoering van Rossini's Guillaume Tell gooide een jonge anarchist genaamd Santiago Salvador twee Orsini-bommen vanuit de galerij op de vijfde verdieping naar het parterre. Eén ervan ontplofte en doodde 22 mensen. De gebeurtenis schokte de Catalaanse samenleving en werd een bepalend trauma in het politieke geheugen van Barcelona. Het Liceu herstelde zich en bleef de culturele ankerplaats van de stad te midden van de onrust van twee Spaanse republieken, de Burgeroorlog en Franco's dictatuur, tijdens welke Catalaanse producties volledig werden onderdrukt.

De verwoestendste klap viel op 31 januari 1994, toen een vonk van een lasbrander het toneelgordijn in brand stak tijdens routineonderhoud en een brand het hoofdauditorium volledig vernielde. Er stond geen voorstelling gepland en er vielen geen doden, maar het verlies van de historische zaal werd internationaal betreurd. De reconstructie — geleid door architecten Ignasi de Solà-Morales en later Xavier Fabré — was minutieus: ambachtslieden reproduceerden de 19de-eeuwse vergulde reliëfs, beschilderde plafonds en rode fluweelzetels aan de hand van archieffoto's en overgebleven fragmenten. Het herbouwde Liceu heropende op 7 oktober 1999 met een uitvoering van Puccini's Turandot, gedirigeerd door Josep Pons. Tegelijkertijd werd een gedurfde modernistische uitbreiding aan de achterzijde, aan de Carrer de Sant Pau, toegevoegd, met repetitiezalen, een nieuw toneelmachinerie­systeem en de openbare lobby Espai Liceu met een café en museumwinkel.

Bezoekers kunnen vandaag de dag genieten van opera- en concertproducties van wereldklasse, of deelnemen aan een van de dagelijkse rondleidingen door de Saló dels Miralls, het auditorium en de backstage-ruimten — waarbij het buitengewone contrast tussen het 19de-eeuwse vergulde interieur en de ultramoderne toneeltoren erachter zichtbaar wordt. Het LiceUnder35-programma biedt sterk gereduceerde kaarten voor jonger publiek, en het gratis streamingplatform Opera Vision maakt producties wereldwijd toegankelijk. Voor wie La Rambla bezoekt: de neoklassieke gevel met stenen pilasters en groene en gouden belettering is herkenbaar vanaf straat; het beste moment om er foto's van te maken is in de schemering, wanneer de verlichting van de binnenlobby door de hoge boogvensters naar buiten gloeit. Boek voorstellingskaarten maanden van tevoren voor het hoofdseizoen, dat loopt van september tot en met juni.