Temple Expiatori del Sagrat Cor

Op de top van de berg Tibidabo — het hoogste punt van de Sierra de Collserola op 512 meter boven zeeniveau — staat de Temple Expiatori del Sagrat Cor, een van Barcelona's meest dramatisch gelegen bezienswaardigheden. De oorsprong gaat terug tot 1886, toen de heilige Johannes Bosco Barcelona bezocht en, bij het zien van de imposante top van Tibidabo, een kerk gewijd aan het Heilig Hart van Jezus op die piek voor zich zag. Een groep bekend als de Raad van Katholieke Ridders had het terrein al aangekocht om te voorkomen dat er een protestantse kapel en hotelcasino gebouwd zouden worden, en zij vertrouwden de locatie toe aan de Salesiaanse orde van Bosco. Het project werd verder gedragen door de filantrope Dorotea de Chopitea en kracht bijgezet door de encycliek van paus Leo XIII die de devotie tot het Heilig Hart bevorderde. De eerste steen werd gelegd in 1902 naar het ontwerp van de Catalaanse architect Enric Sagnier, een van de meest productieve kerkelijke architecten van zijn tijd.

De bouw besloeg bijna zes decennia en vergde twee generaties van de familie Sagnier. De vestingachtige Romaanse crypte — gebouwd tussen 1903 en 1911 — vormt de structurele basis, met dikke stenen muren en rondbogen die contrasteren met de oprijzende neo-gotische bovenkerk. Spitsbogen, luchtbogen, vijf torenspitsen en ingewikkeld stenen traceerwerk kenmerken het hoofdgebouw, dat 60 meter lang en 70 meter breed is. De bovenkerk werd in 1952 gewijd door bisschop Gregorio Modrego Casaus tijdens het 35e Internationaal Eucharistisch Congres in Barcelona — een politiek beladen moment onder het Franco-regime dat katholieke pracht verbond met de langverwachte voltooiing van de basiliek. De laatste torens werden pas in 1961 toegevoegd, toen de zoon van Enric Sagnier, Josep Maria Sagnier i Vidal, het project na bijna zestig jaar onderbroken bouw tot een goed einde bracht.

Het volledige bouwwerk wordt gefinancierd door particuliere donaties — een bewuste theologische uitspraak vervat in de titel "expiatori" (expiatoir), wat inhoudt dat het gebouwd werd als een daad van collectieve boetedoening voor maatschappelijke zonden. De hoogste torenspits wordt bekroond door een monumentaal bronzen Christusbeeld met uitgestrekte armen over de stad, een houding die de basiliek vanuit bijna elke hoek van Barcelona zichtbaar maakt. Een buitenlift rijst op naar de voet van het beeld en biedt wat wellicht het meest onbelemmerde panorama van het gehele grootstedelijk gebied is — op heldere dagen reikt het uitzicht tot de Pyreneeën in het noorden en Mallorca aan de horizon in het zuidoosten.

Bezoekers kunnen drie afzonderlijke niveaus verkennen: de Romaanse crypte aan de voet, met haar sfeervolle gewelfd interieur en zijaltaren; het neo-gotische hoofdschip, waar regelmatig missen worden gehouden en dat sierlijk glas-in-lood en mozaïekwerk herbergt; en het buitenterras rond het Christusbeeld op de top, bereikbaar via de dakterlift. Het direct aangrenzende pretpark Tibidabo maakt de heuvel een dagbesteding op zich, maar de basiliek verdient op zijn eigen voorwaarden de tijd — met name vroeg in de ochtend, vóór de drukte, wanneer mist soms aan de torenspitsen hangt en de stad beneden baadt in zacht gouden licht. Draag comfortabele schoenen, want de aanloop vanaf de halte van de Tramvia Blau-tram brengt een steile klim met zich mee.