Toeristische attractie

Trafalgar Square

Londen's grandioosste openbaar plein, aangelegd ter ere van een zeeslag die de loop van de geschiedenis veranderde.

Trafalgar Square bevindt zich in het historische hart van centraal Londen, in de City of Westminster, aangelegd op de plek van de voormalige King's Mews — de koninklijke stallen die het Paleis van Whitehall bedienden. Ontworpen door architect John Nash in de jaren 1820 en voltooid onder Charles Barry in de jaren 1840, werd het plein genoemd ter herdenking van de Slag bij Trafalgar op 21 oktober 1805, waarbij admiraal Horatio Nelson de Royal Navy leidde naar een beslissende overwinning op de gecombineerde Franse en Spaanse vloten voor de kust van zuidelijk Spanje — een slag die de Britse zeemacht meer dan een eeuw lang oppermachtig maakte, hoewel Nelson zelf tijdens het gevecht werd gedood door een Franse scherpschutter. Het middelpunt van het plein, Nelson's Column, werd opgericht tussen 1840 en 1843: de granieten zuil is 51,6 meter hoog en wordt bekroond door een zandstenen standbeeld van Nelson, gebeeldhouwd door E.H. Baily. Vier bronzen leeuwen, gegoten uit kanonnen afkomstig van Franse en Spaanse oorlogsschepen, werden in 1867 toegevoegd door Edwin Landseer en voltooien het iconische silhouet van het monument.

Langs de noordelijke rand van het plein staat de National Gallery, die in 1838 verhuisde naar haar neoklassieke gebouw ontworpen door William Wilkins, met een van de rijkste collecties West-Europese schilderkunst ter wereld — meer dan 2.300 werken uit de periode 1250 tot 1900. Drie van de vier sokkels op het plein dragen permanente Victoriaanse standbeelden: koning George IV, generaal Sir Charles James Napier en majoor-generaal Sir Henry Havelock. De vierde sokkel — de zogenaamde Fourth Plinth — bleef in 1841 leeg wegens geldgebrek en herbergt sinds 1999 een roterend programma van speciaal gecommissioneerde hedendaagse kunstwerken, waarmee het een van de meest bijzondere platforms voor openbare kunst ter wereld is geworden. Eerdere opdrachten omvatten Marc Quinns harsensculptuur uit 2009 van een zwangere vrouw met ledmaatafwijkingen en Heather Phillipsons opblaasbare dakijscoupe in 2020.

Het plein heeft bijna twee eeuwen lang gediend als Londons voornaamste verzamelplaats voor publiek protest en viering. Het was het toneel van grote Chartistische demonstraties in de jaren 1840, anti-apartheidswakes en VE-dagvieringen in 1945, toen enorme menigten het plein overspoelden bij de aankondiging van de capitulatie van Duitsland. Tegenwoordig worden er de jaarlijkse oudejaarsviering van de burgemeester van Londen, het Diwali-lichterfestival, Pride-evenementen en de beroemde kerstboom gehouden — een traditie die dateert uit 1947, toen Noorwegen begon de boom jaarlijks te schenken als dank voor de Britse steun tijdens de Tweede Wereldoorlog. De twee door Edwin Lutyens ontworpen fonteinen, toegevoegd in 1939, werden deels zo ontworpen om de beschikbare ruimte voor grote politieke bijeenkomsten te verkleinen — een praktisch detail dat veel onthult over de gecompliceerde politieke geschiedenis van het plein.