Place des Vosges

De Place des Vosges is het oudste geplande plein van Parijs en ongetwijfeld de best bewaarde stedelijke ruimte van Frankrijk. Opgedragen door koning Hendrik IV in 1605 en ingehuldigd op 5–7 april 1612 — met een driedaags toernooi van steekspelen ter ere van de verloving van Lodewijk XIII — beslaat het plein de plek van het voormalige Hôtel des Tournelles, een koninklijke residentie die werd verlaten nadat Hendrik II er in 1559 overleed aan een steekwonde opgelopen tijdens een steekspel. Hendrik IV stelde zich een grandioze symmetrische plaza voor om zijdewerkers te huisvesten en de Franse industrie te bevorderen, maar het project ontwikkelde zich al snel tot een aristocratisch paradeplein. Het resultaat zijn 36 paviljoens van rode baksteen en steen met steile blauwe leien daken, gerangschikt in een perfect vierkant van 140 meter rond een formele tuin — een ontwerp dat voor de volgende eeuw als leidraad diende voor de stedenbouw in heel Europa.

Oorspronkelijk Place Royale geheten, werd het plein in 1800 omgedoopt tot Place des Vosges ter ere van het departement Vosges, het eerste in Frankrijk dat zijn revolutionaire oorlogsbelastingen volledig betaalde. Gedurende de zeventiende eeuw was het de kloppende kern van het Parijse aristocratische leven: kardinaal Richelieu woonde op nummer 21, en het plein was het toneel van duels, openbare feesten en de mondaine wandelingen van het Franse hof. Victor Hugo woonde van 1832 tot 1848 op nummer 6, waar hij een groot deel van Ruy Blas en Les Misérables schreef; zijn appartement is nu de Maison Victor Hugo, een gratis openbaar museum met zijn meubels, manuscripten en de buitengewone eetkamer in Chinese lakstijl die hij zelf ontwierp.

Wie vandaag de dag door een van de negen gewelfde doorgangen het plein betreedt, stapt een ruimte binnen die sinds het bewind van Lodewijk XIII opmerkelijk weinig is veranderd. De vier centrale paviljoens — het Pavillon du Roi in het zuiden en het Pavillon de la Reine in het noorden, elk iets hoger dan hun buren — verankeren de compositie met een stille autoriteit. Onder de doorlopende arcadegalerijen die alle vier zijden omzomen, bevinden zich op de begane grond kunstgalerijen, antiekhandelaren en intieme restaurants in ruimtes die al sinds de vroegste decennia van het plein als handelsruimte worden gebruikt. In het midden omringen vier symmetrische gazons, verdeeld door grindpaden, een negentiende-eeuws bronzen ruiterstandbeeld van Lodewijk XIII, ter vervanging van het origineel dat tijdens de Revolutie werd vernietigd.

Het plein ligt in het hart van Le Marais, waardoor het een ideaal vertrekpunt is voor een langere buurtswandeling: het Musée Carnavalet (het stadshistorisch museum van Parijs, gratis toegang) ligt twee minuten lopen naar het westen aan de Rue de Sévigné, en het Picasso Museum is tien minuten lopen naar het noorden. De tuin is dagelijks geopend van 8.00 tot 21.30 uur (sluit bij schemering in de winter) en de toegang is gratis. Kom op een doordeweekse ochtend om de arcades te beleven voordat de weekendmenigten arriveren, en kijk vanuit het midden van de tuin omhoog naar de daklijnen — de harmonie van warme baksteen tegen een Parijse lucht is het uitzicht dat schilders al vier eeuwen naar dit plein trekt.